ประวัติมวยไทย

บทนำ: ศิลปะแห่งการต่อสู้และการอยู่รอด

มนุษย์รู้จักคำว่า “ต่อสู้” ตั้งแต่มนุษย์เริ่มเกิดลืมตามาดูโลก ต้องต่อสู้กับทุกสิ่งทุกอย่างรอบ ๆ ตัวเอง และแม้แต่กับตัวเองก็มิได้ละเว้น จะต้องสู้กับธรรมชาติและภัยของธรรมชาติ สัตว์ป่าที่มุ่งร้ายหมายชีวิต หรือที่มนุษย์มุ่งจะเอาชีวิตเพื่อนำมาเป็นอาหารสำหรับยังชีวิต แต่ในบางครั้งมนุษย์ก็ต่อสู้กันเอง เพื่อสิทธิในการครอบครองเป็นเจ้าของ เพื่อเสรีภาพ เพื่อป้องกันตนเอง หรืออื่น ๆ การต่อสู้ดังกล่าวอาจจะต้องใช้กำลังกายกำลังใจและกำลังความคิดเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

มนุษย์จะต่อสู้เพื่อวัตถุประสงค์ใดก็แล้วแต่จุดมุ่งหมายสูงสุดของการต่อสู้ ความอยู่รอดของชีวิตจากการต่อสู้ มนุษย์ก็ได้พยายามคิดค้นวิธีการต่อสู้ เพื่อป้องกันให้ถึงแก่ชีวิตได้ภายในระยะเวลาอันสั้น หรือเมื่อทั้งสองฝ่ายมีอาวุธคู่มือการทำร้ายกันก็ทำได้ลำบากต่างก็ต้องเกรงซึ่งกันและกัน มนุษย์ก็พยายามใช้ความคิดที่จะหาหนทางเอาชนะเอาชีวิตของคู่ต่อสู้ให้ง่ายและรวดเร็ว

มนุษย์ได้พยายามคิดค้นการต่อสู้มือเปล่าเพื่อให้ตนเองปลอดภัยจากสิ่งรอบข้าง โดยใช้อวัยวะของร่างกายเป็นอาวุธเข้าต่อสู้ เช่น มือและเท้า กำหนดระเบียบแบบแผนมีหลักเกณฑ์ในการต่อสู้สิ่งต่าง ๆ รวมกันเรียกว่า “มวย” บรรพบุรุษมีความเฉลียวฉลาดในการคิดค้น ดัดแปลงและพลิกแพลงในการใช้อวัยวะทุกส่วนของร่างกาย เช่น มือ, เท้า, เข่า, ศอก และศีรษะเข้าต่อสู้ป้องกัน ปิดป้องส่วนที่อ่อนแอของร่างกายได้เป็นอย่างดี

มวยไทย เป็นศิลปะของการต่อสู้ป้องกันตัวได้จริงสามารถนำไปใช้ได้ทั้งในการต่อสู้และในการกีฬาศิลปะประเภทนี้บรรพบุรุษของชาติไทยใช้อบรมสั่งสอนสืบทอดกันมาให้ดำรงอยู่ตลอดไป บรรดาชายฉกรรจ์จะได้รับการสั่งสอนฝึกฝนศิลปะประเภทนี้อย่างชัดเจนทั้งสิ้น การใช้อาวุธรบสมัยโบราณ เช่น กระบี่ กระบอง ดาบ ง้าว ทวน ฯลฯ นักรบไทยจะนำไปประกอบการต่อสู้ที่มีชั้นเชิงสูง เดิมมักจะฝึกสอนกันเฉพาะบรรดาเจ้านายชั้นสูงนับตั้งแต่พระมหากษัตริย์และขุนนางฝ่ายทหารเท่านั้น ต่อมาจึงแพร่หลายไปถึงสามัญชน

พระเจ้าพีล่อโก๊ะ ได้รวบรวมอาณาจักรไทยขึ้น เรียกว่า อาณาจักรน่านเจ้า และมีกษัตริย์ที่เข้มแข็งปกครองอยู่นาน ไทยต้องทำสงครามกับจีนอยู่ตลอดเวลา บางครั้งก็เป็นมิตร บางครั้งก็เป็นศัตรูกัน ในสมัยนั้นมีการฝึกใช้อาวุธบนหลังม้า รู้จักใช้หอก ใช้ง้าว ในสมัยล้านนาไทยได้มีวิชาการต่อสู้ป้องกันตัว และวิชาเจิ้ง (การต่อสู้แบบจีนชนิดหนึ่งคล้าย ๆ มวยจีน) การรบเพลงอาวุธและตำราพิชัยสงคราม จะสังเกตเห็นว่าการต่อสู้ในสมัยนี้ส่วนมากจะใช้อาวุธ เพราะเป็นการต่อสู้เพื่อเอกราช การต่อสู้ด้วยมือเปล่าก็มีอยู่บ้างแต่ส่วนมากจะใช้ระยะประชิดตัว และนิยมการเลียนแบบจากจีน

ในสมัยสุโขทัยนี้การต่อสู้ด้วยมือเปล่าด้วยวิชามวยไทยก็มีใช้อยู่ในการต่อสู้กับข้าศึก ส่วนใหญ่ก็ยังใช้อาวุธชนิดต่าง ๆ เพื่อการกอบกู้ประเทศชาติ สถานที่ที่เป็นสำนักประสิทธิ์ประสาทวิชามวยไทยแบ่งออกเป็น:

• วัด

  จากครูอาจารย์ที่บวชเป็นพระภิกษุและมีฝีมือในการต่อสู้ ถ่ายทอดวิชาควบคู่กับธรรมะ

• บ้าน

  จากผู้มีความรู้เป็นผู้ถ่ายทอดวิชามวยไทยให้กุลบุตร กุลธิดาที่สนใจในวิถีนักรบ

• สำนักราชบัณฑิต

  เรียนวิชาการต่อสู้ป้องกันตัวและการใช้อาวุธบนหลังม้า ช้าง วัว ควาย เพื่อรับใช้ราชสำนัก

* พงศาวดารโยนกยังระบุถึงพระเจ้าเม็งรายและพระเจ้ารามคำแหงที่ทรงช้างออกล่าสัตว์ร่วมกับข้าราชบริพาร แสดงถึงความเชี่ยวชาญในการใช้สัตว์พาหนะและการรบ

สมัยนี้มีการถ่ายทอดวิชาการต่าง ๆ มาจากสมัยสุโขทัยอย่างต่อเนื่อง วัดยังคงเป็นสถานที่ให้ความรู้ทั้งวิชาสามัญและฝึกความชำนาญในเชิงดาบกระบี่ กระบอง กริช มวยไทย และธนู ประชาชนนิยมเล่นกีฬากลางแจ้งกันมาก โดยเฉพาะสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชนับว่าเจริญที่สุด มีการแข่งเรือและการชกมวยที่เป็นที่นิยมอย่างยิ่ง

นายขนมต้ม: บิดาผู้สอนมวยไทย

พ.ศ. 2310 หลังจากกรุงศรีอยุธยาแตก นายขนมต้มถูกจับไปเป็นเชลยที่พม่า ในงานฉลองมหาเจดีย์ใหญ่ นายขนมต้มได้ใช้วิชามวยไทยต่อสู้กับนักมวยพม่าถึง 10 คนรวด และชนะหมดทุกคน จนพระเจ้ากรุงอังวะตรัสชมเชยว่า:

"คนไทยถึงแม้จะไม่มีอาวุธในมือ มีเพียงมือเปล่า 2 ข้าง ก็ยังมีพิษรอบตัว"

นายขนมต้มจึงเปรียบเสมือนบิดาผู้สอนมวยไทยที่ทำให้ชื่อเสียงของศิลปะการต่อสู้นี้เลื่องลือมาจนถึงปัจจุบัน ในสมัยนั้นมวยชกกันด้วยการ “คาดเชือก” ซึ่งบางครั้งใช้น้ำมันชุบเศษแก้วละเอียด ทำให้การชกมีอันตรายถึงชีวิต

รัชกาลที่ 1 – รัชกาลที่ 5 กษัตริย์ไทยทรงโปรดการกีฬามาก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ทรงแต่งตั้งผู้มีฝีมือให้เป็นหัวหน้าและมีตำแหน่งยศ เช่น หมื่นมวย แม่นหมัด, ขุนชงัด ชิงชก มีการจัดแข่งขันทั้งในกรุงและชนบท รวมถึงการริเริ่มกติกาว่าวสนามหลวงโดยสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ศิลปะการต่อสู้: อาวุธทั้ง 8 (Art of Eight Limbs)

ขนบธรรมเนียมและพิธีกรรม

ไหว้ครูรำมวย (Wai Kru Ram Muay)

การกราบสามครั้งเพื่อระลึกถึงบิดามารดา ครูอาจารย์ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ พร้อมร่ายรำรอบเวทีตามแบบฉบับเฉพาะของแต่ละสำนัก เพื่อขอพรให้ปลอดภัยและได้รับชัยชนะ

เครื่องรางและสิริมงคล

มงคล: สายคาดศีรษะที่ทำจากด้ายดิบปลุกเสก สวมไว้ระหว่างไหว้ครู
ประเจียด: ผ้าผูกต้นแขนเพื่อความเป็นสิริมงคลและคุ้มครองนักมวย

ดนตรีปี่มวย

ใช้ดนตรีไทยประกอบ ได้แก่ ปี่ชวา, กลองแขก และฉิ่ง บรรเลงเร่งเร้าตามจังหวะการต่อสู้ เพื่อปลุกใจให้นักมวยเกิดความฮึกเหิม